जब नेपाल CAVA पुरुष भलिबल च्याम्पियनसिप खेल्न इस्लामाबाद, पाकिस्तान प्रस्थान गर्यो, तब यसको लक्ष्यहरू स्पष्ट थिए: FIVB विश्व वरीयतामा प्रवेश गर्ने र लगभग एक दशकमा पहिलो पटक वरिष्ठ पुरुष टोलीका लागि पदक जित्ने।
प्रतियोगिताले विश्व वरीयता मान्यता पाएको हुनाले नेपालले आफ्नो पहिलो खेल खेल्ने बित्तिकै विश्व वरीयतामा प्रवेश गर्यो। तर दोस्रो गोल पूरा हुन सकेन।
प्रतिस्पर्धी प्रदर्शनका बाबजुद नेपालले लिग चरणका सबै पाँच खेल हारे र सेमिफाइनलमा पुग्न असफल भयो। सेमिफाइनल पुग्दा पदकको लक्ष्य पनि अधुरो रह्यो।
नेपालले पछिल्लो पटक २०१७ मा सेन्ट्रल जोनमा कास्य पदक जितेको थियो, र CAVA U-20 उमेर समूह स्तरमा पदक जितेको भए पनि सिनियर स्तरमा अहिलेसम्म एउटा पनि जितेको छैन।
यस पटक आयोजक पाकिस्तान बाहेक अन्य चार टोलीलाई नेपालसँग बराबरीमा राखिएकोले सेमिफाइनलमा पुग्ने र कम्तिमा पदकलाई “छुन” भन्ने लक्ष्य थियो। तर हरेक खेलमा राम्रो प्रदर्शन गरे पनि नेपाल नतिजामा कमजोर रह्यो, लिग चरणका सबै खेलहरू हारेर सेमिफाइनलमा पुग्न हरायो।
लगत्तै पाँच खेलमा हार व्यहोरेको नेपाल तीनमा पूरा पाँच सेटमा पराजय बेहोरेको थियो। ती खेलहरू पाँच सेटमा गएका कारण नेपालले उनीहरूबाट प्रति खेल १ अंक कमायो, समग्रमा ३ अंकको साथ समाप्त भयो।
नेपाल पनि पाँचौं स्थानका लागि काजाकिस्तानसँग ३-० ले पराजित भयो।
यसपटक सेटर हरि हजुर थापाको कप्तानीमा नेपाली टोलीमा युवा र नयाँ खेलाडीको दबदबा थियो। १२ मध्ये ६ खेलाडीले पहिलो पटक राष्ट्रिय टोलीको प्रतिनिधित्व गरेका हुन् । चार खेलाडीले अघिल्लो वर्षको CAVA नेसन्स लिगको एउटा मात्र अन्तर्राष्ट्रिय प्रतियोगिता खेलेका थिए। केवल सेटर हरिहाजुर र लिबेरो बिनोद चन्दसँग केहि बढी अन्तर्राष्ट्रिय अनुभव थियो।
तथापि, नयाँ खेलाडीहरूको उत्साहजनक प्रदर्शन खेलभर टिक्न सकेन। समग्रमा राम्रो खेल्दा पनि नेपालले अन्तर्राष्ट्रिय अनुभवको कमी, निर्णायक क्षणमा दबाबलाई थाम्न नसक्ने र विपक्षी टोलीको ठूलो अनुभवका कारण हार बेहोरेको थियो।
नेपालको प्रदर्शन
बलियो कजाकिस्तान विरुद्ध नेपालले आफ्नो पहिलो खेलमा उत्कृष्ट प्रदर्शन गर्यो। प्रतिष्पर्धामा पराजित भएपनि नेपालको पुनरागमनले चौतर्फी प्रशंसा पायो । पहिलो दुई सेट गुमाएपछि नेपालले पछिल्ला दुई सेट जितेर खेल २-२ को बराबरीमा फराकिलो बनायो।
तर पाँचौं र निर्णायक सेटमा नेपालले त्यो गतिलाई कायम राख्न सकेन र समग्रमा ३-२ ले पराजित भयो। कजाकिस्तानले नेपाललाई २५-१९, २५-२१, ३२-३४, १९-२५, १५-९ ले हराएको थियो।
श्रीलंकासँगको दोस्रो खेलमा नेपालले फेरि पाँचौं सेटमा हार बेहोरेको थियो । सुरुवाती सेटमा पछि परेपछि नेपालले लगातार दुई सेट जितेर २-१ को अग्रता लिएको थियो तर पुन: गतिलाई थाम्न सकेन।
पहिलो सेट २५-१८ ले हारेको नेपालले दोस्रो सेट २५-२१ र तेस्रो २५-१९ ले जितेर नियन्त्रण कायम गरेको थियो। तर चौथो सेट २५-२१ ले हार्दा खेललाई निर्णायकमा पुर्यायो, जहाँ पहिलो खेलको उही ढाँचा दोहोरियो। ९-८ को अग्रता कायम गर्न नसकेपछि नेपालले श्रीलंकालाई १५-१० ले सेट जितेर खेल जित्यो।
तेस्रो खेलमा प्रतियोगिताको मनपर्ने पाकिस्तानसँगको खेलमा नेपालले अपेक्षित चुनौती प्रस्तुत गर्न सकेन र २५-१४, २५-१८, २५-१० ले सहजै पराजित भयो। नेपालमा खेल्न आएका खेलाडीहरू समावेश गर्ने पाकिस्तानी टोलीका लागि नेपालविरुद्धको खेलले सानो चुनौती खडा गर्यो।
लगातार तीन पराजयपछि नेपाललाई सेमिफाइनलमा पुग्नका लागि बाँकी दुवै खेल जित्न आवश्यक थियो । तर चौथो खेल, बंगलादेश विरुद्ध, यस्तै ढाँचा पछ्यायो।
नेपालले पहिलो सेट २५-१८ ले जित्दै उत्कृष्ट सुरुवात गर्यो। तर बंगलादेशले दोस्रो 25-19 जित्दै खेल 1-1 को बराबरीमा फर्केको थियो।
तेस्रो सेटमा नेपालले फेरि बलियो सुरुवात गर्दै २५-२१ को जित निकाल्दै २-१ को अग्रता लिएको थियो — खेल जित्न थप एक सेट आवश्यक थियो। तर नेपालले नियन्त्रण कायम गर्न सकेन र अन्तिममा पाँचौं सेटमा पराजित भयो
बंगलादेशले प्रतिस्पर्धात्मक चौथो सेट २५-२३ ले जित्यो र त्यसपछि पाँचौं र अन्तिम सेट १५-११ ले जित्यो।
पाँचौं लिग खेलमा उज्वेकिस्तानसँग नेपालले फेरि प्रतिस्पर्धात्मक खेल खेल्यो तर सोझो सेटमा पराजित भयो। नेपालले यसअघि उज्वेकिस्तानलाई हराएको थियो, तर त्यो नतिजा सोमबार दोहोरिएन।
प्रतिस्पर्धी पहिलो सेटमा नेपालले २४-२३ को अग्रता बनाएको थियो, सेट जितेको एक अंक मात्रै थियो, तर पछि पर्यो — उज्वेकिस्तानले लगातार तीन अंक बनाएर सेटलाई टाइब्रेकमा २६-२४ ले जित्यो।
उज्बेकिस्तानले दोस्रो सेटको सुरुदेखि नै २५-२० को अग्रता बनाएको थियो र तेस्रो सेटमा पनि २५-२२ ले अग्रता लिएको थियो।
कमजोरी र सुधारका लागि क्षेत्रहरू
पाकिस्तान र उज्वेकिस्तानसँगको खेल बाहेक सबै ६ खेलमा नेपाल बलियो स्थितिमा हुँदा पनि खेल हार्यो।नेपालले आफ्ना ६ मध्ये चार खेलमा प्रतिस्पर्धात्मक खेल्यो तर त्यसलाई नतिजामा परिणत गर्न सकेन, जसमा दुई खेलमा उसले अग्रता लिएको थियो तर जितमा परिणत गर्न असफल भयो। ब्लकिङ, रिसेप्शन र अनुभवमा कमजोरीहरू निर्णायक क्षणहरूमा स्पष्ट थिए। विपक्षी टोलीले दबाबमा कम गल्ती गरे पनि नेपालले महत्वपूर्ण क्षणहरूमा महत्वपूर्ण अंक गुमायो र निर्णायक सेटहरूमा दबाबलाई सम्हाल्न संघर्ष गर्यो।
अन्तर्राष्ट्रिय अनुभव नपुगेका नयाँ खेलाडीको भारी बोक्ने टोली र भलिबलमा अत्यावश्यक रहेको ब्लकिङ र रिसेप्शन दुवै अपेक्षाकृत कमजोर भएकाले नेपाल धेरै पटक जितको नजिक पुग्यो तर आउट गर्न सकेन।
नेपाली पुरुष भलिबलका लागि, CAVA प्रतियोगिताले विश्व वरियतामा प्रवेश गर्ने, कमजोरीहरू पहिचान गर्ने र भविष्यमा हुने अन्तर्राष्ट्रिय प्रतियोगिताहरूको लागि राम्रो तयारी गर्ने माध्यमको रूपमा काम गर्यो।
यो प्रतियोगिता मार्फत नेपाल FIVB विश्व वरियतामा प्रवेश गरेको छ। पहिलो खेलपछि नेपाल ८३औं वरियतामा पुग्यो र ६ खेलपछि १०९औँ स्थानमा पुग्यो।
यस प्रतियोगिताको लागि नेपाली टोलीमा छ नयाँ अनुहार समावेश गरिएको छ — हिमाल सुनार, राजेन्द्र धामी, सुरज चुनारा, दिपेश कुँवर, सन्तोष विक र सरोज बर्देवा, ती सबैले कजाकस्तानविरुद्धको पहिलो खेलमा डेब्यु गरेका थिए।
यी छ जना नयाँ खेलाडीहरूलाई सिनियर राष्ट्रिय टोलीमा पहिलो पटक मौका दिइएको थियो र उनीहरूले नेपाली पुरुष भलिबलको भविष्यको लागि आशा जगाउँदै अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा प्रतिस्पर्धा गर्न सक्षम रहेको देखाएका थिए।
नेपाली भलिबलमा लगानी, निरन्तर प्रशिक्षण र अन्तर्राष्ट्रिय खेलहरूसँगै धेरै राम्रो प्रदर्शन गर्न सकिने यसले देखाएको छ।
मुख्य प्रशिक्षक जगदीश भट्टका अनुसार नेपालले दीर्घकालीन योजना, नियमित तालिम र अन्तर्राष्ट्रिय प्रतिस्पर्धा पाएमा मध्य एसियाका १४ राष्ट्रमध्ये चौथो बलियो टोलीका रूपमा स्थापित हुन सक्छ ।
“यदि हामीले राम्रो योजना बनायौं र अन्तर्राष्ट्रिय प्रतियोगिता खेल्यौं भने हामी इरान, भारत र पाकिस्तान पछि हुनेछौं,” उनी भन्छन्।
इरान एसियामा मात्र नभई विश्वव्यापी रूपमा एक बलियो टोली हो, शीर्ष २० मा स्थानमा छ। दक्षिण एसियामा, भारत र पाकिस्तान बलियो टोलीहरू हुन् जसले नियमित रूपमा अन्तर्राष्ट्रिय प्रतियोगिताहरू खेल्छन् र उमेर-समूह कोटिहरूमा पनि लगानी गरिरहेका छन्।
नेपालले पनि ग्रासरुटदेखि उमेर समूहसम्म राम्रो योजना बनाएर अगाडि बढ्ने हो भने आगामी वर्षहरूमा राष्ट्रिय टोलीले उल्लेखनीय सुधार गर्न सक्ने प्रशिक्षक भट्टले बताए।
“अहिले फ्रेन्चाइज लिग पनि सुरु हुँदैछ। हामीले उमेर समूह र तल्लो तहबाट राम्रो प्रतिभा पहिचान गरि निरन्तर तालिम दियौं भने नेपालको टोली अझ राम्रो बन्न सक्छ,” भट्ट भन्छन्।
CAVA पुरुष भलिबल च्याम्पियनसिपको नतिजाले नेपालको कमजोरीलाई उजागर गर्यो, तर प्रदर्शनले सम्भाव्यता पनि उजागर गर्यो। पाँच मध्ये तीन खेलमा पाँच सेटसम्मको दुरीमा पुग्नु, एक खेलमा उत्कृष्ट पुनरागमन, दुई खेलमा अग्रता कायम गर्नु र आत्मविश्वासका साथ डेब्यु गर्ने ६ नयाँ खेलाडी नेपाली पुरुष भलिबलका लागि सकारात्मक सङ्केत हुन्।
यदि यी अनुभवहरूलाई अब संगठित तयारी, घरेलु प्रतियोगिता र नियमित अन्तर्राष्ट्रिय एक्सपोजरसँग जोड्न सकिन्छ भने, भविष्यमा नेपालका लागि पदकको महत्वाकांक्षालाई वास्तविकतामा परिणत गर्ने आधार हुनेछ।