फेडेरेशन इन्टरनेशनल डे फुटबल एसोसिएसन (फिफा) ले देशलाई निलम्बन गरेपछि नेपाली फुटबल ठप्प छ । फुटबल गतिविधि मात्र ठप्प भएको छैन, खेलमा आश्रित मानिसहरू पनि प्रभावित भएका छन्।
FIFA’s Goal Project अन्तर्गत नेपालमा चारवटा फुटबल एकेडेमीहरू सञ्चालित छन्। अखिल नेपाल फुटबल संघ (एन्फा) निलम्बित भएपछि यी एकेडेमीका सयभन्दा बढी बालबालिका अन्योलमा परेका छन् । एकेडेमीका एक कर्मचारीले भने, “प्रशिक्षणमा जानुअघि चना र अण्डा खाने विद्यार्थीहरूले अब चिया र बिस्कुटबाटै बस्नुपर्ने बाध्यता छ। हामी विद्यालयको शुल्कदेखि किराना सामानसम्म सबै कुरा क्रेडिटमा चलाइरहेका छौं।”
ललितपुरको सातदोबाटोस्थित एन्फाको मुख्यालयमा रहेको एकेडेमीमा २१ विद्यार्थी छन् । बालबालिका यसअघि मकवानपुरको सिस्नेरीमा रहेका थिए । तर, दुई वर्षअघि बाढी र पहिरोमा परी ६ खेलाडीको मृत्यु भएपछि उनीहरुलाई हेटौंडा सारिएको थियो र पछि सातदोबाटो सारिएको थियो ।
एन्फाबाट अब रकम नपाउँदा एकेडेमीले बालबालिकालाई खाना र शिक्षा प्रदान गर्न संघर्ष गरिरहेको छ। एन्फाका प्रवक्ता सुरेश शाहले संघले खेलाडीलाई आवश्यक पर्ने सामग्री उपलब्ध गराउन नसकेको स्वीकार गरे।
“खेलाडीहरूको खानपिन र खानपिन लगायतका दिनचर्या हुन्छ, तर पहिलेको जस्तो छैन, केही समस्या छन्, तैपनि हामी एकेडेमीहरू सञ्चालन गरिरहेका छौं,” उनले भने। ललितपुर एकेडेमी मात्र सञ्चालन गर्न हप्तामा करिब दुई लाख रुपैयाँ खर्च हुने शाहले बताए, तर निलम्बनका कारण अहिले रकम स्थानान्तरण हुन नसक्ने बताए । अन्य एकेडेमीको अवस्था पनि त्यस्तै छ । बुटवल एकेडेमीमा ३० विद्यार्थी, दुई प्रशिक्षक र चारदेखि पाँच कर्मचारी छन् । कार्यवाहक निर्देशक शंकर मल्लले ऋण लिएर एकेडेमी सञ्चालन गरिरहेको बताए
“विद्यालयहरूले अहिले दशैंअघि शुल्क चाहिने भनिरहेका छन्। हामीले किराना पसल तिरेको पनि तीन महिनाभन्दा बढी भइसक्यो। उनीहरूले अब ऋण दिने छैनन्। समस्या गम्भीर छ। बालबालिकाहरू निरन्तर बिरामी भइरहेका छन्,” उनले भने। “कर्मचारीहरूले पनि तलब नपाएको गुनासो गरिरहेका छन्।”
पैसाको अभाव भए पनि एकेडेमीले विद्यार्थीका आधारभूत आवश्यकताहरू पूरा गरिरहेको मल्लले बताए। “प्रशिक्षण जारी छ। तिनीहरू पनि विद्यालयमा पढिरहेका छन्। हामीले कुनै पनि कुरामा कटौती गरेका छैनौं। हामीले सकेसम्म राम्रोसँग व्यवस्थापन गर्ने प्रयास गरिरहेका छौं। हामीले सामना गरिरहेका समस्याहरू हामीले बालबालिकालाई हेर्न दिएका छैनौं। हामी एकेडेमीको जिम्मेवारी भएकाले व्यवस्थापन गर्ने तरिकाहरू खोजिरहेका छौं,” उनले भने।
सेप्टेम्बरसम्ममा समस्या समाधान नभए अवस्था थप गम्भीर बन्ने मल्लले डर छ । “जब हामीले एन्फालाई फोन गर्छौं, उनीहरूले हामीलाई अहिलेको लागि केही छैन भन्छन् र हामीलाई काम चलाउन आग्रह गर्छन्। उनीहरूले निलम्बन फुकुवा भएपछि हाम्रो पेन्डिङ बिलहरू प्राप्त गर्नेछौं,” उनले भने। २९ जना बालबालिका रहेको रौतहटको एकेडेमी पनि यस्तै अवस्थाबाट गुज्रिरहेको छ । एन्फाबाट रकम नआएपछि एकेडेमी चलाउनका लागि सञ्चालकहरू आफ्नै नाममा ऋण लिन बाध्य भएका छन् । एकेडेमीका संयोजक भगवान दारलामीले यो पनि पूर्ण रूपमा क्रेडिटमा सञ्चालन भइरहेको बताए।
“सबै कुरा क्रेडिटमा छ। हामीले बजारमा मानिसहरूलाई भुक्तानी गर्छौं भनेर आश्वासन दिएर चलाउँदैछौं,” उनले भने। “हामी आशा गर्छौं कि सरकारले यो अवस्थालाई सकेसम्म चाँडो समाधान गर्न सक्छ ताकि बच्चाहरूले उनीहरूले पाउने सेवा र सुविधाहरू चाँडै प्राप्त गर्न सकून्। यसले नेपाली फुटबललाई पुन: गतिमा ल्याउन मद्दत गर्नेछ।”
धरान एकेडेमीका अध्यक्ष किशोर राईका अनुसार त्यहाँको एकेडेमीले अरु तीनजस्तो समस्या भोगेको छैन। स्थानीय साझेदारीले एकेडेमीलाई मद्दत गरेको छ, जसमा ३० खेलाडी छन्, कुनै ठूलो समस्या बिना सञ्चालन जारी राख्न।
“हाम्रो नगरपालिकाले नियमित बजेट विनियोजन गर्छ। प्रदेश सरकारले पनि केही रकम उपलब्ध गराउँछ, हामीसँग सहयोगी दाताहरू छन्। हामी सबैबाट थोरै रकम लिएर व्यवस्थापन गरिरहेका छौं,” राईले भने। “ANFA ले हामीलाई साझेदारी मार्फत थोरै रकम पनि उपलब्ध गराउँछ।”
‘सरकारले हामीलाई कुनै पनि गतिविधि नगर्न भनेको छ’
एकेडेमीहरूलाई स्रोत उपलब्ध गराउने जिम्मेवारीमा रहेको एन्फाले सरकारले आफ्ना गतिविधि रोक्न निर्देशन दिएका कारण उनीहरूलाई सहयोग गर्न नसकेको बताएको छ । एन्फाका प्रवक्ता शाहले निलम्बनले संघलाई एकेडेमीलाई आर्थिक सहयोग गर्नबाट रोकेको बताए । उनले विगत दुई–तीन महिनादेखि प्रतिष्ठानले रकम नपाएको बताए
“एन्फाले रकम पठाउनुपर्ने सबै काम रोकिएकोले पैसा पठाउने प्रश्न नै आएको छैन । सरकारले पनि कुनै पनि गतिविधि नगर्न भनेको छ ।” उनले भने । एन्फाका केन्द्रीय सदस्य तथा मकवानपुर जिल्ला फुटबल संघका अध्यक्ष टीका लामाले एकेडेमी सञ्चालनलाई सरकारले गम्भीरतापूर्वक लिनुपर्ने बताए।
“सरकारले यसबारे गम्भीर भएर सोच्नुपर्छ। खेलाडीहरू भोकै बस्नु हुँदैन। जिम्मेवारी लिइसकेपछि आफ्नो दायित्व पूरा गर्नुपर्छ। यो प्रधानमन्त्री र खेलकुदमन्त्रीलाई मेरो प्रश्न हो,” उनले भने।
js = d.createElement(s);
js.id = आईडी;
js.src = "https://connect.facebook.net/en_US/sdk.js";
fjs.parentNode.insertBefore(js, fjs);
(कागजात, 'स्क्रिप्ट', 'फेसबुक-jssdk'));
थप पढ्नुहोस्