काठमाडौं
पीएम कप मधेस प्रदेश विरुद्धको एकदिवसीय खेलमा अम्पायरको निर्णयप्रति असन्तुष्टि जनाएपछि लुम्बिनीका कप्तान देव खनाललाई एक खेलको निलम्बन गरिएको छ।
आठौं ओभरको अन्तिम बलमा देवले रुपेश सिंहको डिलिभरीलाई अप्पर कट अफ गर्ने प्रयास गरे र विकेटकीपरले क्याच आउट गरे। देवले निर्णयको विरोध गरे र केही समय मैदानमा रहे, म्याच रेफ्रीलाई अनुशासनात्मक कारबाहीको रूपमा निलम्बन लगाउन नेतृत्व गरे।
नेपाल प्रिमियर लिग (NPL) को दोस्रो संस्करणको यस्तै घटनामा, चितवन राइनोजका रिजन ढकालले एलबीडब्लूको अपिललाई अम्पायरले अस्वीकार गरेपछि असहमति देखाए, जसको कारण अनुशासनात्मक कारबाही पनि भयो।
लीगको पछिल्लो संस्करणले धेरै शंकास्पद अम्पायरिङ निर्णयहरूका कारण कडा आलोचनाको सामना गर्नुपरेको छ।
गत वर्ष जे ट्रफीका क्रममा क्रिकेटर सन्दीप लामिछानेले सामाजिक सञ्जालमा सार्वजनिक रूपमा नेपालमा अम्पायरिङको मापदण्डमा उल्लेख्य सुधार आवश्यक रहेको बताए। उनले लामो समयदेखि रहेका समस्यालाई सम्बोधन नगरेमा गलत निर्णयका कारण धेरै खेलाडीलाई दुःख दिन सक्ने चेतावनी दिए । उनको टिप्पणीपछि उनलाई पनि एक खेलको प्रतिबन्ध लगाइएको थियो।
बारम्बार विवादको बाबजुद, खेलाडीहरूलाई सजाय दिइए पनि, अम्पायरहरू वा उनीहरूको निर्णयहरू विरुद्ध कुनै कारबाही गरिएको छैन। नेपाल क्रिकेट संघ पनि यस विषयमा धेरै हदसम्म मौन बसेको छ।
केही अम्पायर आफैले असन्तुष्टि व्यक्त गरेका छन्। एक वरिष्ठ अम्पायरले भने कि खेलाडीहरूलाई गल्तीको लागि दण्डित गरिन्छ, तर अम्पायरहरूले बारम्बार गल्तीहरू अनचेक हुन्छन्। उनले प्रश्न गरे कि यदि कुनै जवाफदेहिता लागू भएन भने अम्पायरिंग स्तर कसरी सुधार हुन सक्छ।
लुम्बिनीका मुख्य प्रशिक्षक वसन्त शाहीले पनि पीएम कपको अम्पायरिङको मापदण्डबाट आफ्नो टोली मात्र नभई लगभग सबै टोली असन्तुष्ट रहेको र सुधार आवश्यक रहेको बताउँदै चिन्ता व्यक्त गरे।
खेल पछि अम्पायरिङ निर्णयहरूमा टोलीहरूले नियमित रूपमा प्रतिक्रिया दिन्छन्। आदर्श रूपमा, यस्तो प्रतिक्रियाको प्रयोग खराब प्रदर्शन गर्ने अम्पायरहरूलाई दण्ड दिन र राम्रो प्रदर्शन गर्नेहरूलाई प्रोत्साहित गर्न प्रयोग गर्नुपर्छ। तर, यस सम्बन्धमा क्यानबाट कम ध्यान गएको देखिन्छ।
अर्का एक वरिष्ठ अम्पायरले नेपालमा अम्पायरिङ मापदण्डको मूल्याङ्कन गर्न स्वतन्त्र समिति नभएको कुरा औंल्याए। उनले थपे कि नियुक्तिहरू प्रायः सम्बद्धताबाट प्रभावित हुन्छन्, चाहे क्लब, जिल्ला वा प्रान्तीय स्तरमा, र यस्ता समस्याहरू सिर्जना गर्न जारी राख्छन्।
प्रशिक्षक शाहीले प्रदर्शन रिपोर्टका आधारमा खेलाडीले जस्तै अम्पायरको पनि मूल्याङ्कन गर्नुपर्ने तर्क गरे। उनले राम्रो प्रदर्शन गर्नेलाई बढुवा हुनुपर्ने र कमजोर प्रदर्शन गर्ने अधिकारीलाई बदल्नुपर्ने बताए, यस्तो उपाय नहुँदा अम्पायरिङ र क्रिकेटको स्तरमा सुधार हुँदैन भन्ने चेतावनी दिए।
क्रिकेट अम्पायर तथा स्कोरर एसोसिएसन नेपाल (CUSAN) का अध्यक्ष समीर खानले गल्ती हुने गरेको स्वीकार गरे। उनले भने कि गल्तीहरू अपरिहार्य छन् र नेपालका लागि अद्वितीय छैनन्, किनकि अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेटले पनि यस्ता समस्याहरू देखेको छ। अम्पायरहरू, मानव भएकाले, अक्सर निर्णयहरू गर्न मात्र सेकेन्ड हुन्छन्, जसले कहिलेकाहीं त्रुटिहरू निम्त्याउन सक्छ। यस्ता गल्तीलाई न्यूनीकरण गर्न विभिन्न कार्यक्रम सञ्चालन भइरहेको उनले बताए
यद्यपि अम्पायरहरूले खेलाडीहरू जस्तै तुरुन्त सजायको अधीनमा छैनन्, खानले बोर्डले समीक्षा गरेको खेल रिपोर्टहरूको आधारमा टूर्नामेंट पछि कारबाही गर्न सकिने दाबी गरे।
प्रशिक्षक शाहीले राष्ट्रिय टोलीका खेलाडीले जस्तै प्रदर्शनका आधारमा अम्पायरहरूलाई जिम्मेवारी तोक्नुपर्ने कुरा दोहोर्याए। उनले भने कि कुनै पनि खेलाडी प्रदर्शन नगरी अगाडि बढ्न सक्दैन, र जवाफदेहिता र व्यावसायिकता सुनिश्चित गर्न अम्पायरहरूमा पनि यही सिद्धान्त लागू हुनुपर्छ।
मूल्याङ्कनमा आधारित ग्रेडिङ
अम्पायरिङ त्रुटिको मुद्दा क्यानलाई थाहा छैन। यद्यपि, विवादको समयमा प्रतिक्रिया दिने र त्यसपछि मामिलालाई बेवास्ता गर्ने ढाँचाले अम्पायरिङ मापदण्डहरू बढाउने प्रगतिमा बाधा पुर्याएको छ।
क्यानको बोर्ड बैठकमा हालै यस विषयमा छलफल भएको थियो। संघले अब अम्पायरहरूको काम र योगदानको आधारमा ग्रेडिङ प्रणाली लागू गर्ने तयारी गरिरहेको छ।
क्यानका प्रवक्ता छुम्बी लामाले अम्पायरको गुणस्तर सुधार गर्न पहिलो पटक ग्रेडिङ प्रणाली ल्याउने योजना बनाइएको बताए । उनले हाल अम्पायरको कार्यसम्पादन अनुगमन गर्ने प्राविधिक समितिको प्रतिवेदनका आधारमा क्यानले ग्रेडिङ लागू गर्ने बताए।
लामाका अनुसार प्राविधिक समितिले म्याच रेफ्रीहरू र समीक्षाहरूसँग छलफल गरेर अम्पायरिङको मूल्याङ्कन गर्छ र त्यसपछि कसरी अगाडि बढ्ने भनेर क्यानलाई सिफारिसहरू प्रदान गर्दछ।
js = d.createElement(s);
js.id = आईडी;
js.src = "https://connect.facebook.net/en_US/sdk.js";
fjs.parentNode.insertBefore(js, fjs);
(कागजात, 'स्क्रिप्ट', 'फेसबुक-jssdk'));
थप पढ्नुहोस्