काठमाडौं, अप्रिल १९
‘प्राइमा फेसी’ सुजी मिलरले लेखेको एक महिला नाटक हालको न्यायिक प्रणालीमा रहेका कमजोरीहरूलाई उजागर गर्नका लागि जसले मुद्दाको क्रममा पीडितको दृष्टिकोणलाई बेवास्ता गर्दछ। दुर्गा कार्कीले नेपालीमा अनुवाद गरेको र आकाँचा कार्कीले निर्देशन गरेको नाटकको भूमिका कलाकार पशुपति राईले निभाएका हुन् । यो नाटकले यौन हिंसा र पीडितको दृष्टिकोणको वरिपरि समाधान गर्दछ।
बलात्कार र लैङ्गिक हिंसा सम्बन्धी हालका कानुनमा रहेका कमीकमजोरीहरू पहिचान गरी पीडितको दृष्टिकोणलाई ध्यानमा राखी यथार्थमा सुधार गरी विद्यमान कानुनमा आवश्यक परिमार्जन गर्न सरकारलाई सुझाव दिनु पर्ने प्यानलले बताएको नाटकपछि प्यानलको निर्णय भएको थियो। कानुन, न्याय तथा संसदीय मामिला मन्त्रालयले यौन हिंसाका पीडितलाई पीडकबाट पटक पटक दबाब दिने गरेकोले पीडितले अदालतमा बारम्बार विरोध गर्ने गरेको बताएको छ । १२ वर्षको सरकारी वकिलका रूपमा आफ्नो अनुभव बाँड्दै ढुंगानाले बलात्कार पीडितलाई आफ्नै परिवारले छाड्ने भएकाले केही आर्थिक सहयोगको वाचामा पीडकले सहजै प्रलोभनमा परेको अवस्थामा पुगेकाले पीडितले न्याय पाउन र अपराधीहरू सजायबाट बच्न नपरोस् भनेर नयाँ कानुनले यस्ता घटनालाई सम्बोधन गर्नुपर्ने बताए ।
सरकारी वकिल विना दाहालले सर्वोच्च अदालतले यौन हिंसाको पीडित आफैं साक्षी र आफ्नो शरीर अपराध स्थल भएको ऐतिहासिक मुद्दामा फैसला गरे पनि सबै मुद्दामा एउटै उदाहरण नआउने बताइन् । उनले न्यायधिशहरु विशेष गरी उच्च अदालतका न्यायधिशहरुले पनि पीडितको दृष्टिकोणमा संवेदनशील हुनुपर्ने बताइन् ।
वरिष्ठ अधिवक्ता मीरा ढुंगानाले विगतमा एक पटक शारीरिक सम्बन्धका लागि पीडितले दोश्रो पटक नभई दोश्रो पटक शारिरीक सम्बन्धमा स्वीकृति दिएको अवस्थालाई कानुनले उचित रुपमा सम्बोधन गर्नुपर्ने बताइन् । उनले महिलालाई पनि अपराधी हुनसक्ने मनोवृत्ति कानूनबाट हटाउनु पर्ने बताइन्।
FWLD का कार्यकारी निर्देशक अधिवक्ता सबिन श्रेष्ठले विद्यमान यौन हिंसा विरुद्धको कानुनलाई परिमार्जन गर्न सुझाव दिने उद्देश्यले कानुन, न्याय तथा संसदीय मामिला मन्त्रालयको समितिलाई सहयोग गर्न आफ्नो संस्था तयार रहेको बताइन्।