काठमाडौं, फागुन ८
फागुन ५ गते भएको प्रतिनिधिसभा निर्वाचनको अनुगमन गरेका अधिकारकर्मीहरूले मतदान केन्द्रहरू लैङ्गिक मैत्री, अपाङ्गतामैत्री वा समावेशी नभएको बताएका छन् । अझै पनि नराम्रो कुरा, केही मतदान अधिकारीहरूले महिलाहरूको बारेमा नकारात्मक विचार राख्ने केही मतदान अधिकारीहरूले निर्वाचन पर्यवेक्षकलाई आफ्ना विदेशी दाताहरूलाई खुसी पार्ने आरोप लगाए।
महिला, कानून तथा विकास मञ्च (FWLD) को नेतृत्वमा १५ विभिन्न गैरसरकारी संस्थाले प्रारम्भिक निर्वाचन पर्यवेक्षण प्रतिवेदन सार्वजनिक गरेको कार्यक्रममा सहभागीहरुले मतदान केन्द्रमा सरकारी कर्मचारीको काम निर्वाचन आयोगले तयार पारेको दिशानिर्देश अनुसार नभएको र थप विश्लेषण गर्न आवश्यक रहेको बताउनुभयो । सागर पाठकले प्रतिवेदन प्रस्तुत गर्दै लैङ्गिक समानता तथा सामाजिक समावेशीकरण (GESI) पर्यवेक्षण विधि प्रयोग गरी मतदान अघि, मतदान प्रक्रियाका क्रममा र मतगणना प्रक्रियाको अनुगमन गरी संक्षिप्त अनुगमन प्रतिवेदन तयार पारिएको बताए ।
सात प्रदेशका २४ जिल्लाका १६० मतदान केन्द्रको प्रत्यक्ष अवलोकन गरी प्रतिवेदन तयार पारिएको पाठकले जानकारी दिए । उनले निर्वाचन आयोगबाट पर्यवेक्षकले ढिलो स्वीकृति पाएकाले तयारीका लागि समय नपुगेको बताए । तर, सातवटै प्रदेशका मतदान केन्द्रमा १६० जना पर्यवेक्षकलाई तालिम दिएर खटाइएको थियो।
निर्वाचन आयोगले जारी गरेको निर्देशनअनुसार मतदान केन्द्रहरू तयार नभएको एफडब्ल्यूएलडीका कार्यकारी निर्देशक तथा अधिवक्ता सविन श्रेष्ठले बताए। भविष्यमा मतदान केन्द्रको विस्तृत विश्लेषण गर्न आवश्यक छ।”
कार्यकारी निर्देशक श्रेष्ठका अनुसार अधिकांश मतदान केन्द्रमा महिला र पुरुषका लागि छुट्टाछुट्टै लाइनको व्यवस्था गरिए पनि अन्य समूहलाई बेवास्ता गरिएको छ । उनले प्राथमिक उपचार सेवाको अभाव, खानेपानीको अभाव, स्तनपान कक्ष, विश्रामस्थल नभएका, मतदान केन्द्र अपाङ्गमैत्री नहुनु, जेष्ठ र अपाङ्गता भएका मतदातालाई भोट हालेर बाहिरिने बाटोमा उचित ध्यान नदिनेलगायतका कमजोरी औंल्याए । अलिकति महिलामैत्री देखिएका मतदान केन्द्रले पनि मतदानपछि बाहिरिने बाटोमा पर्याप्त ध्यान नदिएको उनले बताइन्।
तेवाका प्रतिनिधि रीता थापा र पर्यवेक्षकले मतदाताका लागि अव्यवस्थित लाम, महिला प्रहरीप्रति फरक व्यवहार र मतदान अधिकृतबाट अभद्र व्यवहार गरेको पाइएको बताए । नेपाली पर्यवेक्षकभन्दा पर्यवेक्षकलाई बढी महत्व दिइएको थियो।
त्यसैगरी महिला अपाङ्गता संघकी अध्यक्ष सुस्मिता श्रेष्ठले मतदान केन्द्र अपाङ्गमैत्री नभएको बताइन् ।