काठमाडौं, जुन २
काठमाडौं महानगरपालिका वडा नं १७ ले जेठ १३ गतेदेखि स्थानीय बासिन्दाका लागि २० दिने रञ्जना लिपि लेखन तालिम कार्यक्रम सुरु गरेको छ ।
थहिटीको शान्ति शिक्षा मन्दिर माविमा हरेक दिन करिब ३० जना सहभागी साँझको कक्षामा तालिम सञ्चालन भइरहेका छन्।
प्रशिक्षण सत्रमा नियमित सहभागी हुने वडा अध्यक्ष तथा महानगरका प्रवक्ता नवीन मानन्धरले नेपाल भाषाको प्रवद्र्धन र स्वदेशी लिपिको संरक्षण गर्ने यस पहलको उद्देश्य रहेको बताए।
“रञ्जना लिपि नेपालको मौलिकतालाई अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा प्रतिनिधित्व गर्ने मानक वाहक हो। यो लेखन प्रणाली मात्र होइन अक्षरको कला हो,” उनले भने, नेपाल भाषा प्रदेशको आधिकारिक भाषा हो। उनले कार्यक्रमले ७ देखि ६० वर्ष उमेर समूहका सहभागीहरूलाई एकै ठाउँमा ल्याउने र लिपि सिकाइ सबै उमेर समूहका लागि पहुँचयोग्य छ भनेर देखाउन मद्दत गर्ने बताए।
मानन्धरका अनुसार, यस पहलले समुदायको सहभागितामार्फत आदिवासी लेखन प्रणालीको दस्तावेजीकरणलाई समर्थन गर्दै भाषा र लिपि संरक्षणलाई प्रवर्द्धन गर्ने लक्ष्य राखेको छ। उनले रञ्जना लिपि र नेपाल संवत्ले नेपालको छुट्टै पहिचानको प्रतिनिधित्व गरेको उल्लेख गर्दै नेपाललाई छुट्टै राष्ट्रको रूपमा चिनाउने प्रयासमा यो लिपि अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा पनि प्रस्तुत भएको उल्लेख गरे। 13 स्वर र 41 व्यञ्जनहरू, देवनागरी वर्णहरूको परिमार्जनबाट बनेको हो।
उनले थपे कि नेपाल भाषा ऐतिहासिक रूपमा रूपान्तरित संस्कृतबाट व्युत्पन्न शब्दहरू समावेश गरी लचिलो भाषाको रूपमा विकसित भएको छ। ९औँ शताब्दीको वरिपरि उत्पत्ति भएको मानिन्छ।
१०औँ शताब्दीको प्रारम्भिक पाण्डुलिपि लंकावतार जस्ता ऐतिहासिक अभिलेख र १३औँ शताब्दीका पाठहरूको ठूलो भागले साहित्य, चिकित्सा, वास्तुकला, ज्योतिष र सांस्कृतिक अभ्यासहरूमा बलियो विकास देखाउँछ। लिखित सम्पदा जोगाउन समर्पित समुदायमा आधारित अभिलेख आसा सफु कुठीमा २०,०००