काठमाडौं, जुलाई १०
राजधानीको मुटुमा अवैध पार्किङको दुःखद विवाद पूर्ण विकसित राष्ट्रिय संकटमा परिणत भएको छ, एक युवा मजदुरको ज्यान लिने, नगरपालिकाका प्रहरी अधिकारीहरूलाई गिरफ्तार गर्ने र संसदमा तिक्त राजनीतिक तनाव सिर्जना भएको छ।
मुगु जिल्लाको दुर्गम सोरु गाउँपालिका–१ का सवारी चालक २५ वर्षीय गणेश नेपालीको आज बिहान ११ः१९ बजे वीर अस्पतालमा मृत्यु भएको छ।
मोटरसाइकल पार्किङको उल्लङ्घनलाई लिएर बढ्दो बहसको सीधा परिणामको रूपमा प्रहरीले हिजोका घटनाहरूको विस्तृत घटनाक्रमलाई एकसाथ जोडेको छ। राहदानी विभागको गेट 2 बाहिर बिहान 11:10 बजे, आधिकारिक पुलिस रिपोर्ट अनुसार। कामपाका नगरपालिकाका प्रहरी जवान मीना नगरकोटी र मीना तामाङले फुटपाथ र पार्किङ प्रवर्तन अधिकारीको हैसियतमा उक्त क्षेत्रमा गस्ती गरिरहेका थिए।
अधिकारी नगरकोटीले आफ्नो सिटी बजाए र नेपालीलाई मोटरसाइकल सार्न आदेश दिए, जुन नेपालीले पालन नगरेको प्रहरी अनुसन्धानकर्ताले बताए। त्यसपछि नगरकोटीले आफ्नो पाङ्ग्रा ताल्चा लगाउने धम्की दिए र दुईबीच चर्को मौखिक द्वन्द्व सुरु भयो। झगडा चर्किएपछि नगरकोटीले आफ्नो मोबाइल निकालेर झडपको भिडियो खिच्न थालिन् । नेपाली हतारिएर विवादलाई पछाडि धकेल्ने प्रयास गर्दै सोही भवनको गेट ३ तर्फ लागे।
छोटो समय थियो । दस मिनेट पछि, बिहान ११:२० मा, नागरकोटीले गेट ३ नजिकै अर्को प्रतिबन्धित क्षेत्रमा नेपालीलाई भेट्टाए। उनले पाङ्ग्रा निकालेर मोटरसाइकलको पछाडिको टायरमा टाँसिन्।
बिहान ११:२६ बजे सडकमा ठूलो भीड जम्मा भएको थियो, धेरै दर्शकहरू चर्को स्वरमा आवाज निकालिरहेका थिए। नगरकोटीले नेपालीलाई प्रारम्भिक साइटबाट भागेको र पहिलेको झगडाको क्रममा उनको फोन ढकढक गरेको आरोपमा गाली गरे। नेपालीले उनको कार्यलाई कडा चुनौती दिए, नगरपालिकाको नियमले अफिसरहरूलाई ड्राइभर सक्रिय रूपमा बसेको गाडीमा लक गर्न अनुमति दिँदैन भन्ने चर्को तर्क गर्दै।
अवरोध झण्डै ३० मिनेटसम्म चल्यो। बिहान ११ बजेर ५५ मिनेटमा नगरकोटीले नगरपालिकाको सदरमुकाममा फोन गरी मोटरसाइकल लक गरेको र नगरको गाडीलाई नियन्त्रणमा लिएर नगरपालिकाको कार्यालयमा टोइरन पठाउन भनेको बताएकी थिइन् ।
नजिकैको टेकु प्रहरी चौकीका प्रहरी सहायक हवल्दार विकास बुढाथोकी दिउँसो १२ बजे घटनास्थलमा पुगे । नागरकोटीले बुढाथोकीलाई ह्वील लक लगाएपछि नेपालीले अश्लील भाषा प्रयोग गरेको बताइन् । सहायक हवल्दार बुढाथोकीले डीओपीको मुख्य गेटमा हिंड्नुअघि प्रारम्भिक रूपमा नेपालीलाई केही प्रश्न सोधे। आफ्नो लक गरिएको गाडीबाट छोडेर, नेपाली गेट २ र आफ्नो अचल मोटरसाइकलको स्थानको बीचमा चिन्तित भएर हिँड्न थाले।
सीसीटीभी फुटेजमा नेपालीलाई अर्को अज्ञात व्यक्तिले आफ्नो मोटरसाइकलको इन्धन ट्याङ्कीबाट प्लास्टिकको पानीको बोतलमा दिउँसो १२ः१२ बजे पेट्रोल निकाल्न सहयोग गरिरहेको देखाइएको छ। नगरपालिकाका अधिकृत तामाङले किन यस्तो गरेको भनेर सोध्दा नेपालीले आफू आफ्नै मोटरसाइकलबाट इन्धन निकाल्न स्वतन्त्र भएको भन्दै कुटपिट गरेका थिए । त्यसपछि उसले पेट्रोल भरेको बोतल आफ्नो कोटको खल्तीमा राख्यो र गयो। दिउँसो १ बजेर ३६ मिनेटमा काठमाडौं महानगरीय प्रहरीको ट्रक मोटरसाइकल तान्न घटनास्थलमा पुगेको थियो । त्यसको एक मिनेटपछि दिउँसो १ः३७ बजे गेट २ को दिशाबाट नेपाली निस्किए । उसले पेट्रोल छर्केर लाइटर बालेर चिच्याउदै गेट ३ तर्फ दौडे । दिउँसो १ः३९ बजे सहायक प्रहरी जवान बुढाथोकी र सर्वसाधारणले स्थानीय ट्याक्सी (बा २ ज १५८०) लाई झण्डा पारेर नराम्ररी जलेका चालकलाई भित्र राखेर वीर अस्पताल पुर्याएका थिए भने प्रहरी टोली घटनास्थलमा पुग्नुभन्दा केही मिनेटअघि नै प्रहरी नायब उपरीक्षकको नेतृत्वमा विशेष प्रहरी टोलीले घटनास्थललाई घेराबन्दी गरेको थियो । जनसेवा प्रहरी वृत्त र अपराध अनुसन्धान शाखाका अनुसन्धानकर्ताहरूले फरेन्सिक विश्लेषणका लागि नेपालीको लाइटर, पानीको बोतल र जलेको लुगा सङ्कलन गरेका थिए र मृत्युअघि अस्पतालमा नेपालीको भिडियो बयान पनि रेकर्ड गरेका थिए। प्रशासनिक अनुसन्धान। गृहमन्त्री सुदन गुरुङले आज प्रतिनिधिसभामा बोल्दै आत्मदाहको घटनाबारे छानबिन गर्न उच्चस्तरीय पाँच सदस्यीय छानबिन समिति गठनको औपचारिक घोषणा गरेका हुन् । टोलीले औपचारिक दृष्य प्रतिवेदन तयार गरी प्रमुख प्रत्यक्षदर्शी मनिषसिंह गोदार, कमल चौलागाई र सुरेश तण्डुकार र जवाफदेही प्रहरी कर्मचारीसँग अन्तर्वार्ता लिने काम थालिसकेको छ ।
गृहमन्त्री गुरुङले थप अनुसन्धानका लागि काठमाडौं महानगरपालिकाका तीन जनालाई हिरासतमा लिएको पनि जानकारी दिए । पक्राउ पर्नेमा दुई महिला नगरपालिका प्रहरी अधिकृत नगरकोटी र तामाङ र एक पुरुष नगरपालिका प्रहरी अधिकृत रहेका छन्, जो प्रवर्तन कारवाही र आत्मदाहसम्मको झगडामा प्रत्यक्ष संलग्न थिए। गृहमन्त्री गुरुङको जवाफ । विपक्षी बेन्चको चर्को आलोचना र निन्दाको सामना गर्दै संघीय सरकारको जोशपूर्ण प्रतिरक्षा गर्दा गुरुङ भाँचिए। सत्तारुढ राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रासपा)का सदस्यहरु चेम्बरमा खुलेर रुँदै गरेको देखेपछि गुरुङले रोस्ट्रममा केहीबेर आँसु झारे । नेपालीको ज्यान जोगाउन संघीय सरकारले आयोजना गरेको रातारातको कठिन उद्धार कार्य । उनले सदनलाई भने कि गृह मन्त्रालयले नयाँ दिल्लीको अखिल भारतीय आयुर्विज्ञान संस्थान (एम्स) मा चिकित्सा विशेषज्ञहरूसँग धेरै नजिकबाट काम गरेको थियो। परराष्ट्र मन्त्री र परराष्ट्र सचिवले भारतमा मेडिकल निकासीका लागि आपतकालीन अन्तर्राष्ट्रिय क्लियरेन्स प्राप्त गर्न रातभर काम गरे।
एयर एम्बुलेन्स स्ट्यान्डबाइमा राखिएको थियो, र श्री एयरलाइन्सको विमान तयार भइरहेको थियो भने गुरुङ आफैंले त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलमा लजिस्टिक सेटअप जाँच गरे। तर, नेपालीको रक्तचाप गम्भीर र अस्थिर स्तरमा झरेको र उनी यात्रा गर्न योग्य नभएकाले स्वास्थ्यकर्मीले उडान नगर्न सल्लाह दिए।
गुरुङले आफ्नो वीर अस्पताल र विमानस्थलमा आमन्त्रित गरेको सञ्चारमाध्यमसँगको ‘पीआर स्टन्ट’ भएको विपक्षीको आरोपलाई कडाइका साथ अस्वीकार गरे। विपद् व्यवस्थापनमा आफ्नो दश वर्षको अनुभवलाई उजागर गर्दै गुरुङले संकटग्रस्त स्थानमा हतार गर्नु मौलिक कर्तव्य भएको बताए, देखाउने होइन। उनले भने, “ह्वील लक नगरपालिका प्रहरीले मात्र प्रयोग गरेको भिडियोले स्पष्ट देखाएको छ,” उनले भने। उहाँले नेपालको तीन तहको शासन प्रणालीका विभिन्न क्षेत्राधिकारबारे जानकारी दिनुभयो । उनले राजधानीको नगरपालिका र प्रदेश सरकारमा अहिले कुन दल सत्तामा छन् भनेर विपक्षी बेञ्चलाई सोधे। रेकर्ड।
प्रधानमन्त्रीलाई पदमुक्त गर्न आह्वान
यद्यपि गृहमन्त्रीको स्पष्टीकरणका बाबजुद पनि प्रधानमन्त्री बालेन्द्र (बलेन) शाहको राजिनामाको चर्को माग र व्यापक सडक आन्दोलनको चर्को मागसँगै राजनीतिक नतिजा चर्किएको छ । उनले घटनामा प्रधानमन्त्रीको पूर्ण मौनतालाई लिएर कडा आक्रोश व्यक्त गरे।
सरकार आफ्ना नागरिकको सुरक्षा गर्न पूर्ण रूपमा असफल भएको दाबी गर्दै उनले थपिन्, “प्रधानमन्त्रीले आफ्नो हस्ताक्षर कालो चश्मा हटाउनुपर्ने समय आएको छ र जनताको वास्तविकताको सामना गर्ने समय आएको छ।”
राष्ट्रिय सभाले पनि घटनाको निन्दा गरेको छ। नेकपाका सांसद विष्णुबहादुर विश्वकर्माले चालकको मृत्यु राज्य प्रायोजित हत्या भएको बताउँदै चालकको निर्ममताका लागि वर्तमान सरकार प्रत्यक्ष रूपमा जिम्मेवार रहेको बताए । विश्वकर्माले आकस्मिक व्यवस्थापनका लागि प्रतिक्रिया दिने अधिकारीहरूको आलोचना गर्दै भने, नराम्ररी जलेको व्यक्तिलाई उद्धार गर्ने पहिलो प्रयासमा निर्दयी रूपमा घिसारिएको थियो। प्रधानमन्त्री शाहविरुद्ध नाराबाजी गर्दै युवाहरुको ठूलो समूहले गरिब, आप्रवासी श्रमिक र मजदुर वर्गप्रति राज्य संयन्त्र पूर्णतया संवेदनशिल रहेको आरोप लगाउँदै माइतीघर मण्डलामा स्वस्फूर्त प्रदर्शन गरेका थिए । पार्किङ प्रणाली, अत्यधिक र दण्डात्मक जरिवाना, र राइड-सेयरिङ यात्रुहरूको लागि कल्याण वा सुरक्षा नीतिहरूको पूर्ण अनुपस्थिति।
प्रदर्शनकारीहरूले तत्काल निष्पक्ष छानबिन र संलग्न सबै अधिकारीहरूलाई कडा कानुनी कारबाहीको माग गर्दै राज्य निरंकुशता र प्रशासनिक उदासीनताले नेपालीको हत्या गरेको बताए। उनीहरुले प्रधानमन्त्री शाहलाई राजिनामा दिन आह्वान दोहोर्याए